Η προσφορά του εθελοντισμού στην ψυχική υγεία

Ζούμε σε μια εποχή που, παρά την πρόοδο και τις ανέσεις της, πολλοί άνθρωποι νιώθουν κουρασμένοι, μόνοι ή συναισθηματικά πιεσμένοι. Οι ρυθμοί της καθημερινότητας, η αβεβαιότητα και οι συνεχείς απαιτήσεις αφήνουν συχνά λίγο χώρο για ουσιαστική επαφή με τον εαυτό μας και με τους άλλους. Δεν είναι τυχαίο ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι μιλούν για άγχος, μοναξιά, ή ένα αίσθημα κενού που δύσκολα περιγράφεται, αλλά γίνεται έντονα αισθητό.

Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, ο εθελοντισμός δεν αποτελεί απλώς μια πράξη προσφοράς προς τον συνάνθρωπο. Αποτελεί και μια βαθιά ανθρώπινη ανάγκη. Από τη σκοπιά της ψυχολογίας, ο άνθρωπος χρειάζεται να νιώθει χρήσιμος, να ανήκει και να αισθάνεται ότι η παρουσία του έχει νόημα. Όταν αυτά τα στοιχεία απουσιάζουν, η ψυχική ισορροπία διαταράσσεται. Ο εθελοντισμός έρχεται συχνά να καλύψει αυτό το κενό με τρόπο απλό, αλλά και ουσιαστικό.

Στην επαγγελματική μου πορεία ως ψυχολόγος, έχω δει ανθρώπους να αλλάζουν μέσα από την προσφορά. Όχι επειδή λύθηκαν ξαφνικά τα προβλήματά τους, αλλά επειδή μέσα από τη φροντίδα του άλλου άρχισαν να βλέπουν και τον εαυτό τους με περισσότερη κατανόηση. Η προσφορά δεν λειτουργεί μονόδρομα. Είναι μια σχέση που δίνει και στους δύο, ακόμη κι όταν αυτό δεν γίνεται άμεσα αντιληπτό.

Η συμμετοχή σε εθελοντικές δράσεις βοηθά ουσιαστικά στη μείωση της μοναξιάς και της κοινωνικής απομόνωσης. Δημιουργεί σχέσεις, φιλίες και μια αίσθηση κοινότητας. Για πολλούς ανθρώπους, ο χώρος του εθελοντισμού γίνεται ένα ασφαλές πλαίσιο όπου μπορούν να εκφραστούν, να συνδεθούν και να νιώσουν αποδοχή. Ιδιαίτερα σε περιόδους ζωής όπου κάποιος βιώνει απώλειες, αλλαγές ή αβεβαιότητα, ο εθελοντισμός μπορεί να προσφέρει σταθερότητα, ρόλο και έναν λόγο να συνεχίσει να προσπαθεί.

Έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που συμμετέχουν συστηματικά σε εθελοντικές δραστηριότητες εμφανίζουν χαμηλότερα επίπεδα άγχους και καταθλιπτικών συμπτωμάτων, αλλά και μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη ζωή. Πέρα όμως από τα δεδομένα και τους αριθμούς, αυτό που συχνά ακούγεται από τους ίδιους τους εθελοντές είναι κάτι πολύ πιο απλό και ανθρώπινο: «Νιώθω καλύτερα όταν προσφέρω». Και αυτή η φράση, από μόνη της, λέει πολλά.

Ο εθελοντισμός καλλιεργεί επίσης την ενσυναίσθηση. Μας φέρνει πιο κοντά στον ανθρώπινο πόνο, στις ανάγκες και στις δυσκολίες των άλλων. Δεν είναι πάντα εύκολο. Κάποιες φορές κουράζει, συγκινεί ή ακόμη και βαραίνει συναισθηματικά. Άλλες φορές όμως, είναι ακριβώς αυτή η επαφή που μας θυμίζει τι έχει πραγματική αξία και μας βοηθά να επαναπροσδιορίσουμε τις προτεραιότητές μας.

Για πολλούς ανθρώπους, ο εθελοντισμός γίνεται ένας τρόπος να ξαναδώσουν νόημα στην καθημερινότητά τους. Μέσα από μικρές πράξεις προσφοράς, η ζωή αποκτά κατεύθυνση και σκοπό. Ακόμη και στις πιο δύσκολες περιόδους, η αίσθηση ότι κάποιος μας χρειάζεται μπορεί να λειτουργήσει ως ένα εσωτερικό στήριγμα και να μας βοηθήσει να σταθούμε πιο σταθερά.

Ο εθελοντισμός είναι, τελικά, στάση ζωής. Σε έναν κόσμο που συχνά μας απομακρύνει, ο εθελοντισμός μας φέρνει πιο κοντά. Και ίσως μέσα από τη φροντίδα του άλλου, ο άνθρωπος να βρίσκει έναν από τους πιο ουσιαστικούς τρόπους να φροντίσει και τον ίδιο του τον εαυτό.